Prechod na navigáciu block menu Prechod na navigáciu Hlavné menu Prechod na navigáciu Hlavné menu 3 Prechod na navigáciu vodorovná

O miejscowości

Przyroda

Dlhá nad Oravou znajduje się w centralnej części Orawy, niedaleko Zamku Orawskiego. Należy do powiatu Dolný Kubín. Wioska bezpośrednio sąsiaduje z gminami Sedliacka Dubová, Krivá oraz Chlebnice. Na północnym zachodzie ogranicza ją Ostrý vrch, na północnym wschodzie szczyt Holáň, na wschodzie szczyt Banský i na południowym zachodzie wzgórze Žiar - Hradisko, które jest obecnie granicą z sąsiednią gminą Sedliacką Dubovą. Wzgórze jest charakterystyczne dla dawnych osiedli halsztackich oraz widocznymi ruinami kościoła świętych Kozmy i Damiana wraz z cmentarzem.
Po raz pierwszy była wspomniana jako „villa Dluha Luka“ w dokumencie palatyna Mikuláša z Góry z 1420 roku. W nim poświadcza stan dzierżawy w czasie kiedy właścicielem Zamku Orawskiego był Stibor ze Stiboríc, szlachcic węgierski polskiego pochodzenia. Dlhá nad Oravou wspominana jest aż do XVI wieku wspólnie z Sedliacką Dubovą i dopiero w 1593 roku po raz pierwszy wzmiankowana jest samodzielnie.
Przez teren gminy płynie rzeka Orava, która została w roku 1997 ogłoszona obszarem pod ochroną i to dzięki kompleksowi zachowanych ekosystemów rzeki z bogatym występowaniem różnorodnych form fauny i flory oraz biotopów wielu rodzajów organizmów, które są pod ochroną.
Na terenie dlžianskim do rzeki Orawy wpływa z prawej strony potok Dlžiansky Cickov, którego źródło znajduje się w Oravskiej Magurze na południowym stoku Prípora na wysokości około 995 m n.p.m. Natomiast z lewej strony potok Turín i Chlebnicki potok, które są bystrymi potokami i spływają w postaci małych wodospadów, które są dobrze zachowane w dolinie  Dlžianskiego Cickova. Granicą gminy przepływa także potok Ráztoky, który jest prawostronnym dopływem Chlebnickiego potoka. W dolinie rzeki, niedaleko międzyrzecza Chlebnickiego potoka oraz Oravy znajduje się najniższy punkt na terenie gminy (525 m n.p.m.).
W rejonie Makovisko-Ivanovo, około 2,5 km na północ od gminy znajduje się źródło wody mineralnej, które wybija na linii łamania się dwóch skał wapiennych i styku skał wapiennych z rogowcem pasu skałkowego i iłowca płaszczowiny magurskiej.
Tereny dlžianskie należą do systemu pogórza Karpat Zachodnich i znajdują się na obszarze trzech jednostek orograficznych: Orawskiej Magury na północy, Orawskiej Wyżyny (środkowa i południowa część terenu gminy) oraz Skorusińskie Wierchy w części południowo wschodniej. Prawie całkowita powierzchnia ma charakter górzysty. Masyw Oravskej Magury jest zbudowany przede wszystkim z piaskowców i łupków. Powierzchnia pokryta jest gęstymi lasami, gdzie przewagę ma świerk i buk. Największym wzniesieniem na terenie gminy jest Prípor (1105,8 m n.p.m.), następnie Bučina (894 m n.p.m.) oraz Poľany (881,8 m n.p.m.) Vysoký Grúň (848,7 m n.p.m.), Ostrý Vrch (808,5 m n.p.m.), Banský (752m n.p.m.), Osičiny (763,1 m n.p.m.), Kálaný (852,7 m n.p.m.) i Holáň (794 m n.p.m.) należą do kompleksu Orawskiej Wyżyny, z okresu paleogenu jest Turínok (1003,5 m n.p.m.) i Lysec (943,6 m n.p.m.), które należą do Skorusińskich Wierchów. Ciekawostką jest pseudo krasowa jaskinia „Kozia Dziura“, która znajduje się na północ od gminy. W ustnej legendzie zostało zachowane opowiadanie o kaczce, która przez jaskinię przepłynęła z terenów podbielanskich aż na teren dlžianski.
Dalszą ciekawostką jest drzewo, znajdujące się pod ochroną Lipa szerokolistna (Thilia platyphyllos), znaczący pomink przyrody z punktu widzenia historycznego, kulturowego, naukowego i krajobrazowego, który znajduje się w centrum gminy. Wysokość drzewa wynosi 27 m, średnica korony 18 m, i wiek 120 lat.

Kościół św. Ładysława

W centralnej części gminy jest położony rzymskokatolicki barokowoklasycystyczny kościół św. Ładysława, wybudowany w 1811 roku jako kaplica. W roku 1914 została przebudowana na kościół, który wyremontowano po roku 1940 roku. W dniu 23. kwietnia 1963 roku został ogłoszony narodową pamiątką kultury. Jest poświęcony węgierskiemu królowi Ładysławowi I, świętemu (*27. czerwca 1040 - † 29. lipca 1095), który był w latach 1063-1077 księciem Nitrańskim oraz w latach 1077-1095 królem węgierskim.
Obraz św. Władysława przy źródle jest główną dominantą ołtarza głównego w kościele. Nad nim jest usytuowany obraz św. Rodziny, po bokach głównego ołtarza znajdują się posągi św. Pawła i Piotra.
Ołtarz boczny Panny Marii Różańcowej przedstawia na tronie siedzącą Pannę Marię z małym Jezusem na rękach. Przy jej nogach klęczą dwie postacie  - założyciel zakonu św. Dominik Guzman i obok niego św. Katarzyna Sieńska. Ołtarz boczny Panny Marii Różańcowej jest świadectwem tego, że działa tu bractwo różańcowe. W dolnej części ołtarzy znajdują się drewniane płaskorzeźby przedstawiające ostatnie chwile życia dwóch umierających ludzi, którzy ten moment różnie przeżywają. Z boku ołtarza znajdują się posągi św. Jana Nepomucena oraz Najświętszego Serca Jezusowego.
Głównym motywem drugiego bocznego ołtarza jest Matka Bolesna z ciałem Chrystusa po zdjęciu z krzyża, po bokach znajdują się posągi św. Jana i św. Marii Magdaleny. Święty Jan jest przedstawiony jako symbol czystej wierności, cichej blizkości w stosunku do Jezusa Chrystusa. Wytrwał aż do końca pod krzyżem na Golgocie. Później, po zmartwychwstaniu udał się w drogę śladami swojego mistrza jako wierny apostoł. Posąg Marii Magdaleny jest symbolem pokory. Równocześnie w sobie zawiera przekaz: nigdy nie jest za późno na nawrócenie. Posąg ten trzyma w ręku naczynie z olejem wonnym, którym, po śmierci Pana Jezusa, poszła go namaścić. Przeżyła ogromną niespodziankę kiedy zamiast martwego Jezusa spotkała jako pierwsza Wskrzeszonego Pana.
Na sklepieniu kościoła namalowane są trzy obrazy, pochodzące prawdopodobnie z  1921 roku. Wschodnie pole sklepienia nawy, około łuku zwycięstwa pokazuje scenę przedstawiającą Sąd Ostateczny, który odbędzie się po drugim przyjściu Chrystusa.
Przestawienie Sądu Ostatecznego jest bogate i składa się z kilku części. Osobą centralną jest Jezus Chrystus - sędzia, po bokach są przedstawieni apostołowie, święci i anioły. Panna Maria klęczy po prawej stronie Chrystusa i wstawia się za tych co mają być sądzeni. Nad postacią Chrystusa jest grupa aniołów, trąbiących, żeby obudzić zmarłych. Pod Chrystusem umieszczony jest Michał Archanioł, który waży dusze. W dolnej części dzieła wstają martwi w różnych postaciach wizji Ezechiela, która przedstawiona jest jako przestrzeń, pełna wyschniętych kości ludzkich, okrytych mięśniami i ożywionymi. Wizja tauważana była za pierwowzór powszechnego wskrzeszenia zmarłych. Po bokach Chrystusa są postacie aniołów, ten po Chrystusowej prawicy przekazuje klucz od raju niebieskiego grupie żeńskich i męskich postaci, drugi z aniołów wynosi jedną z postaci do nieba. Anioł po prawicy Chrystusa z ognistym mieczem przegania potępionych, gdzie skrzydlate demony przeworzą ich do piekła. (Mt 25,31-46).
Na zachodniej stronie nawy, w medalionie umieszczono scenę z  Misji św. Cyryla i Metodego. Dwójkę misjonarzy uzupełnia grupka osób, stojąca naprzeciw nich i wsłuchująca się w ich nauczanie. Szacunek dla tych dwóch świętych jest w Dlhej nad Oravou bardzo duży. Poświadcza to także kamienny posąg Kalwarii oraz posągi św. Cyryla i Metodego na bramie wejściowej do kościoła a także nazwanie dwóch z sześciu dzwonów, które są umieszczone na wieży kościoła, imieniami tych świętych. Pozostałe dzwony poświęcone są św. Piotrowi, św. Pawłowi, św. Józefowi oraz św. Jerzemu.
Na trzecim obrazie, który jest usytuowany w zachodniej części nawy, przedstawiona jest egzekucja wczesnochrześcijańskiego męczennika z okresu cesarza rzymskiego Dioklecjana, który panował w latach 284-305. Pod koniec jego panowania doszło do prześladowania chrześcijan i cesarz wydał kolejno cztery edykty, które pozbawiły chrześcijan wolności osobistej. Rzymskiemu żołnierzowi Aleksandrowi, dowódcy centurii Thebijskiej legii, udało się uciec przed masakrą żołnierzy, którzy odmówili prześladowania miejscowych chrześcijan. Żołnierze rzymscy Aleksandra pochwycili i w łańcuchach przywieźli do włoskiego miasta Bergamo. Aleksander miał do wyboru: albo złożyć ofiarę bożkom pogańskim albo zostać ścięty. Aleksander umył sobie ręce wodą i począł się gorąco modlić do Boga. Nastawił swój kark katowi, który go ściął 26 sierpnia 303 roku. Właśnie ta męczeńska śmierć świętego Aleksandra jest przedmiotem malunku ściennego (fresku) w tutejszym kościele. Nieznany autor tego dzieła był, na pewno motywowany obrazem o nazwie „Męczeństwo świętego Aleksandra“, który znajduje się w galerii obrazów Muzeów Watykańskich.
Mons. František Tondra, biskup spiszski w dniu 24. czerwca 2011 konsekrował odnowiony kościół św. Ładysława oraz nowy ołtarz ofiarny. Na ołtarzu ofiarnym ukazany jest symbol wiary i ofiary Abrahama. W przedniej części ołtarza znajdują się pozostałości czterech świętych, św. Franciszka Salezego, św. Wiktora, św. Gaudencja oraz św. Gemmy i są przechowywane w relikwiarzu o kszatłcie krzyża.
W latach 1914-1916 w kościele zostały zamontowane organy wyprodukowane w firmie Otto Riegera z Budapesztu, sygnowane numerem 2004. W roku 1960 zostały przebudowane a w 2010 roku przeprowadzono ich generalny remont.
Na wieży i dachu kościoła znajdują się trzy krzyże, które estetycznie i artystycznie uzupełniają zgrabną i proporcjonalną sylwetkę świątyni. Duży podwójny krzyż Cyryla i Metodego pochodzi z roku 1863, w rocznicę tysiąca lat od przyjścia swiętych misjonarzy na tutejsze tereny. Został stworzony przez miejscowego orawskiego kowala i jego pomocnika. Jest wielce prawdopodobne, że krzyż zawiera żelazo z narzędzi używanych do pracy w lesie, w rolnictwie i w domostwach, które przeszły przez ręce wielu miejscowych obywateli. Kopuła miedziana znajdująca się pod krzyżem jest kolejnym cudem słowackich kowali i pokazuje ich doskonałą pracę ręczną. Podczas prac renowacyjnych w 2012 roku w kopule został znaleziony cenny dokument z 2 czerwca 1863.
W roku 1874 miejscowy kowal Andráša Kaučarika, bardzo precyzyjnie wykonał mały podwójny krzyż, znajdujący się na dachu kościoła. Krzyż został wykonany przez kucie i formowanie profilu żelaznego a połączenia zostały przeprowadzone poprzez nitowanie i łączenie.
Prawdopodobnie z okresu przebudowy kościoła pochodzi trzeci krzyż, który znajduje się na dachu kościoła.
Kościół parafialny św. Ładysława jest znaczącą częścią kulturalnego i duchowego dziedzictwa tutejszej gminy. Odbywają się w nim nabożeństwa codziennie prawie już od 100 lat.
Legenda o św. Ładysławie
Za jego panowania, zdarzyło się, że na Węgry wtargnęli Rosjanie, zniszczyli kilka wiosek i miast, do domu powrócili z wielkimi łupami. Król Rosjanom wypowiedział wojnę i wyruszył z wielką armią. Jedna z legend mówi, że kiedy przechodzili koło Jasova, żołnierzom dokuczało duże pragnienie, które było tak wielkie, że zaczęli narzekać. Ich krzyk usłyszał wódz Tatarów i bardzo wyśmiewczo zapytał króla Ładysława: „Hej królu, dlaczego twoi żołnierze krzyczą?“„Dlatego, że chcą z tobą podjąć walkę“ – odpowiedział król. Ale zanim mogło dojść do walki, król zwrócił się do Boga i prosił, żeby pomógł napoić osłabionych żołnierzy. Bóg modlitwę wysłuchał i ze skały wytrysło źródło wody, którą żołnierze zaspokoili swoje pragnienie i przez to uratowali swoje życia.

Tradycyjna kultura ludowa


Spośród przejawów tradycyjnej kultury ludowej ważne miejsce ma folklor, na który składają się tradycje ludowe, zwyczaje, obyczaje i obrzędy jak i sztuka ludowa, czyli śpiew, taniec, muzyka, teatr, strój ludowy, dzieła rzemieślnicze i artystyczne. Wszystko to nakłada się i miesza ze sobą tworząc nieodłączną część ludzkiego życia. Niezastąpione miejsce ma odzież, która przyciąga uwagę świeckich obserwatorów, jak również artystów i specjalistów. Odzież orawskiego ludu była bardzo kolorowa, także na dlžianskim stroju można zobaczyć wrażliwość estetyczną osób, co znajduje odzwierciedlenie w jego bogatej ornamentyce. I choć na codzień używa go tylko kilka starszych kobiet, to w dalszm ciągu w różnych formach  wykorzystuje go dlžianski zespół folklorystyczny, który także obecnie w swoich występach oddaje piękno zwyczajów i tradycji z Dlhej nad Oravą.
Dumą Dlhej nad Oravą w ramach tradycyjnej kultury ludowej jest zachowana część oryginalnej architektury, która nie została zniszczona przez wielki pożar, w sierpniu 1962 roku. Należą do nich zrębowe spichlerze, drewniane domy zwane "Sypar", które ludzie używali do przechowywania produktów rolniczych. Liczne skupiska spichlerzy zostały zbudowane na obrzeżach wsi i wzdłuż potoku. Właśnie spichlerze wybudowane na obrzeżach wsi nie zniszczył wspominany pożar i do dzisiejszego dnia są przykładem dawnej architektury w Dlhej nad Orawą. Część z nich została w 1963 roku ogłoszona narodową pamiątką kultury.


Zabytki religijne i atrakcje


W miejscowości znajdują się wyjątkowe dzieła łączące teraźniejszość z historią. Najstarszym zabytkiem kościelnym jest barokowa kamienna kolumna przydrożna z figurą św. Jana Nepomucena. Postać ukazana jest frontalnie, z głową lekko pochyloną. W obu rękach trzyma swój atrybut - krzyż z Ciałem Chrystusa. Kolumna była do niedawna zatopiona w terenie do około jednej trzeciej swojej wysokości. Z przodu ma napis z datą 1781, czyli sześćdziesiąt lat od beatyfikacji Jana Nepomucena przez papieża Innocentego XIII.
Jan Nepomucen znany jest jako obrońca Kościoła przed czeskim królem Wacławem IV. Z tego powodu był torturowany oraz utopiony w rzece w taki sposób, że wrzucono go z mostu Karola do rzeki Wełtawa zaszytego w worku. W ten sposób jego męczeństwo znajduje odzwierciedlenie w usytuowaniu jego pomników i kapliczek przy rzekach, strumieniach, mostach i przeprawach. Nawet w Dlhej nad Oravą jest umieszczony przy potoku w pobliżu kościoła św. Władysława.
Najbardziej niszczycielska powódź uderzyła w Dlhe nad Oravą na początku XIX. wieku. Wtedy to wieś została zalana a woda występując z koryta zniszczyła brzegi rzeki i wszystko co było w pobliżu. Jest wielce prawdopodobne, że zasypanie jednej trzeciej kolumny nastąpiło właśnie w czasie tej powodzi. Kolumna swoją kolorystyką przedstawia olbrzymią wartość historyczną, która na innch rzeźbach prawie wcale się nie zachowała.
W pobliżu kolumny św. Jana Nepomucena jest inny pomnik – kamienna kolumna -  posąg Koronacji Marii Panny. Na filarze jest płaskorzeźba przedstawiająca św. Jana Nepomucena. Ta kolumna z posągiem jest młodsza, z 1894 roku i reprezntuje bogaty warsztat rzeźbiarski Belopotockich z Oravskiego Białego Potoka. Orawska kamienna plastyka - rzeźby na filarach, które zostały utworzone w XVIII i XIX wieku, są syntezą elementów późnego baroku, klasycyzmu i rustykalizmu i są dowodem pobożności ludzi, którzy je budowali. Ludowy charakter wykonania podkreśla uczciwe intencje zleceniodawcy i twórców. Wartość artystyczną posiadają także kamienne grobowce na cmentarzu dlžianskim, które pochodzą z przełomu XIX i XX wieku, wykonane zostały w różnych warsztatach kamieniarzy na Orawie.
Na wzgórzu nad wsią znajduje się kaplica Fatimska, zbudowana w 1946 roku z wdzięczności za ochronę wsi podczas walk wyzwoleńczych w czasie II wojny światowej. W kaplicy jest corocznie odprawiana msza święta w święto Niepokalanego Serca Maryi Panny.
Inne zabytki to kaplica Matki Bożej Różańcowej, kaplica Umęczonego Jezusa Chrystusa, kaplica św. Anny, a także krzyż za Skalicou, pierwotnie wykonany  z piaskowca w 1858 roku, który stoi przy drodze do Magury.

Sport

Oddział piłkarski o nazwie „Telovýchovná jednota Sokol“ został założony w 1959 roku. Na terenie obok rzeki Orawy, członkowie własnymi siłami zbudowali boisko do piłki nożnej, na którym rozgrywano mecze towarzyskie z sąsiednimi gminami. Ponieważ odnosili sukcesy i piłka przyciągała dużo widzów, zdecydowali się, w 1960 roku, zgłosić Oddział do ligi piłkarskiej.
Już w pierwszym roku, pokazali, że sukcesy, które odnosili w meczach towarzyskich nie były przypadkowe, i po roku, wywalczyli awans do wyższej ligi. Zdobycie 5 miejsca było wielkich sukcesem.
Tuż przed rozpoczęciem nowych rozgrywek piłkarskich w sierpniu 1962 roku w Dlhej nad Orawą wybuchł wielki pożar, w którym sponęły 83 domy. Spaliły się także stroje i wyposażenie piłkarskie, które w tych dniach gracze mieli w domach. Z pomocą przyszedł najbardziej znany i odnoszący największe sukcesy słowacki klub TJ Slovan Bratysława, który wysłał im wyposażenie piłkarskie. TJ Sokol był wdzięczny za taką pomoc, bo dzięki niej mogli ponownie grać w lidze. Dlatego też postanowili z wdzięczności zmienić swoją nazwę na „Telovýchovná jednota Slovan Dlhá nad Oravou“.
W latach siedemdziesiątych zaczęła działać sekcja narciarska. Dzięki temu w rejonie Nad Studniczkou został zbudowany pierwszy wyciąg narciarki, o łącznej długości 260 metrów. Oprócz rekreacyjnego narciarstwa młodzi narciarze uczestniczyli w powiatowych konkursach narciarskich.
W późniejszym okresie, kiedy to Telovýchovná jednota nazywała się Družstevník były podejmowane aktywne działania turystyczne, organizowano wycieczki piesze w góry Roháčov, na Choč, Kubínskę hoľę, Oravską Magurę, Babią Górę i do innych miejsc regionu.
W 2005 roku został założony oddział tenisa stołowego, który reprezentował gminę na konkursach orawskich do 2008 r., kiedy to został założony samodzielny Klub Sportowy, do którego weszły zespoły tenisa stołowego, i tym zakończył się krótki, ale piękny etap oddziału tenisa stołowego Telovýchovnej jednoty Družstevník Dlhá nad Oravou.
W Oravskich zawodach tenisa stołowego, które z roku na rok sa na coraz wyższym poziomie, Klub Sportowy reprezentuje dwójka męskich zespołów, które godnie reprezenrują gminę.
Aktywnie zaczął działać również oddział turystyczny, który powstał z inicjatywy obywateli. W ciągu roku organizuje różne wycieczki dolinami oraz wyjścia w góry, np. wycieczkę Kvačianskou doliną, Prosiecką doliną, Dierową, wyjście na Babią Górę, Kriváň, Sivý vrch, Choč, Rozsutec, i inne.
Oprócz reprezentowania gminy w konkursach tenisa stołowego oraz piłki nożnej, w kategoriach trampkarzy, juniorów i seniorów, obie organizacje aktywnie uczestniczą w organizowaniu różnych imprez sportowych na stałe wpisanych w kalendarz imprez gminy Dlhá nad Oravou. W ostatnią sobotę stycznia odbywa się zimowe przejście Dlhánskym terenem, w miesiącach letnich odbywa się Międzynarodowy turniej tenisa stołowego o Puchar Starosty oraz Tradycyjny turniej piłki nożnej o Puchar Starosty, pod koniec roku, Wiejski turniej tenisa stołowego o Puchar Starosty.

Życie społeczne

Podstawą aktywnego życia społecznego gminy są jej obywatele, którzy wspomagają ogólny rozwój gminy, albo są członkami różnych stowarzyszeń czy instytucji społecznych. Oprócz organizacji sportowych, aktywnym stowarzyszeniem jest Ochotnicza Straż Pożarna, która powstała w 1928 roku. Członkowie straży pomagają podczas klęsk żywiołowych, ale również podczas różnych rodzinnych i społecznych wydarzeń w gminie. Wszystkie kategorie strażaków dlžianskych aktywnie uczestniczą w różnych konkursach starażackich i przykładnie reprezentują swoją gminę.
W 2003 roku powstała Podstawowa organizacja Jedności Emerytów Słowacji, która zrzesza seniorów dlžianskych, którzy również w aktywny sposób angażują się w życie społeczne w gminie. Oprócz organizowania wycieczek do różnych miejsc na Słowacji i za granicę, są również współorganizatorami większości imprez w gminie.
Niesienie ludziom piękna i radości było powodem odnowienia działalności zespołu folklorystycznego w roku 2007. Zespół folklorystyczny "Pod Ostrym Szczytem" w swoich występach oddaje piękno zwyczajów, pieśni i tańca. Ten cenny dar, który pozostawili przodkowie zostanie przekazany dla przyszłych pokoleń.
Orawa jest piękna latem i zimą, a jeśli spoglądacie na przyrodę z siodła lub z wozu ciągniętego przez konie jest jeszcze piękniejsza. W kompleksie jeździeckim Húšť jest możliwość doświadczenia tego wszystkiego.
Ważną instytucją w gminie jest szkoła podstawowa z przedszkolem, które mają niezastąpioną rolę nie tylko w kształceniu i wychowywaniu, ale także w życiu kulturalnym, duchowym i sportowym gminy.Ważna jest także jej współpraca z innymi organizacjami działającymi na terenie gminy. 
Międzynarodowe partnerstwa są ważnym elelmentem ożywienia i inspiracji samorządów, budżetowych organizacji samorządowych oraz pozostałych stowarzyszeń. Obecnie aktywnie rozwinęła sie współpraca z polską Gminą Dobra i czeską Gminą Velka Polom.

 


 

dnes je: 14.12.2017

meniny má: Branislava, Bronislava

Aktuálne číslo Dlhánskych zvesti

Home
Mapa
webygroup
ÚvodÚvodná stránka